Σαν σήμερα 5 Ιουλίου 1824: Η νίκη των 600 Ελλήνων στον Μαραθώνα που ανέκοψε την οθωμανική προέλαση

Σαν σήμερα στις 5 Ιουλίου 1824, εν μέσω μιας από τις πιο δύσκολες περιόδους της Ελληνικής Επανάστασης, μια μικρή ελληνική δύναμη κατάφερε να πετύχει μια σημαντική νίκη στον ιστορικό Μαραθώνα. Περίπου 600 αγωνιστές, υπό την ηγεσία των Γιάννη Γκούρα, Μαμούρη, Ρούκη και Πρεβεζιάνου, απέκρουσαν με επιτυχία επίθεση πολυάριθμων οθωμανικών δυνάμεων, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά ότι η αποφασιστικότητα και η γνώση του πεδίου της μάχης μπορούσαν να υπερισχύσουν της αριθμητικής υπεροχής.

Το καλοκαίρι του 1824 η Στερεά Ελλάδα βρισκόταν σε κρίσιμο σημείο. Οι Οθωμανοί επιδίωκαν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους στην Αττική και να εξουδετερώσουν τις ελληνικές επαναστατικές δυνάμεις που εξακολουθούσαν να αντιστέκονται στην περιοχή. Επικεφαλής της επιχείρησης ήταν ο Ομέρ Πασάς της Καρύστου, ο οποίος διέθετε περίπου 3.000 άνδρες, ανάμεσά τους 2.000 γενίτσαρους, το πλέον επίλεκτο σώμα του οθωμανικού στρατού.

Απέναντί τους βρέθηκαν μόλις 600 Έλληνες αγωνιστές. Παρά τη μεγάλη διαφορά στις δυνάμεις, οι Έλληνες εκμεταλλεύτηκαν τη μορφολογία του εδάφους και οργάνωσαν αποτελεσματικά την άμυνά τους. Οι συγκρούσεις υπήρξαν ιδιαίτερα σφοδρές, με τους επαναστάτες να αντιστέκονται στις συνεχείς επιθέσεις και τελικά να αναγκάζουν τους Οθωμανούς να εγκαταλείψουν το πεδίο της μάχης.

Η ήττα των οθωμανικών δυνάμεων ήταν σημαντική. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, οι Τούρκοι άφησαν πίσω τους περίπου 260 νεκρούς, μεταξύ των οποίων και ο αρχηγός των γενιτσάρων, Ιμπραήμ. Οι απώλειες αυτές προκάλεσαν σοβαρό πλήγμα στο ηθικό των επιτιθέμενων και υποχρέωσαν τον Ομέρ Πασά να αναθεωρήσει τα σχέδιά του για την περιοχή.

Η επιτυχία αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη των επιχειρήσεων στην Αττική. Εκτός από τη στρατιωτική της αξία, ενίσχυσε το ηθικό των επαναστατών σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελληνική Επανάσταση δοκιμαζόταν όχι μόνο από τις οθωμανικές επιχειρήσεις, αλλά και από τις εσωτερικές εμφύλιες συγκρούσεις που είχαν αποδυναμώσει τον Αγώνα.

Ο Γιάννης Γκούρας, που είχε ήδη διακριθεί σε πολλές μάχες της Επανάστασης, επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά τη στρατιωτική του ικανότητα, ενώ οι υπόλοιποι οπλαρχηγοί συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχημένη αντιμετώπιση μιας δύναμης πολλαπλάσιας σε αριθμό. Η συνεργασία τους και η αποφασιστικότητα των αγωνιστών αποτέλεσαν το κλειδί της επιτυχίας.

Η μάχη του Μαραθώνα στις 5 Ιουλίου 1824 μπορεί να μην είναι από τις πιο γνωστές σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης, ωστόσο αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μικρές ελληνικές δυνάμεις κατάφερναν, με στρατηγική, τόλμη και αυτοθυσία, να ανατρέπουν τα δεδομένα απέναντι σε έναν αριθμητικά ισχυρότερο αντίπαλο. Πρόκειται για μια νίκη που συνέβαλε στη διατήρηση της επαναστατικής παρουσίας στην Αττική και παραμένει μια σημαντική, αν και λιγότερο προβεβλημένη, στιγμή του Αγώνα για την ανεξαρτησία.