Πρώτο κρούσμα του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα: Ποιοι κινδυνεύουν – Πώς μεταδίδεται, ποια είναι τα συμπτώματα

Η εμφάνιση του πρώτου επιβεβαιωμένου περιστατικού λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου για τη φετινή περίοδο μετάδοσης σηματοδοτεί την έναρξη μιας εποχής κατά την οποία οι υγειονομικές αρχές καλούν τους πολίτες να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση. Όπως συμβαίνει κάθε χρόνο κατά τους θερινούς και φθινοπωρινούς μήνες, οι αυξημένοι πληθυσμοί κουνουπιών δημιουργούν τις συνθήκες για την κυκλοφορία του ιού, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την τήρηση μέτρων ατομικής προστασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), το πρώτο περιστατικό για το 2026 αφορά άτομο ηλικίας άνω των 60 ετών που εμφάνισε σοβαρή νευρολογική εκδήλωση της νόσου, συγκεκριμένα μηνιγγοεγκεφαλίτιδα. Η έναρξη των συμπτωμάτων τοποθετείται χρονικά στα τέλη Ιουνίου, ενώ ως πιθανότερη περιοχή έκθεσης στον ιό αναφέρεται η Περιφερειακή Ενότητα Βορείου Τομέα Αθηνών και ειδικότερα ο Δήμος Αγίας Παρασκευής.

Η καταγραφή του πρώτου κρούσματος δεν αποτελεί απρόσμενη εξέλιξη για τις υγειονομικές αρχές. Ο ιός του Δυτικού Νείλου εμφανίζεται σχεδόν κάθε χρόνο στην Ελλάδα από το 2010 και μετά, ακολουθώντας την εποχικότητα που παρατηρείται και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Για τον λόγο αυτό, ο ΕΟΔΥ είχε ήδη από τον Μάιο ενημερώσει τους επαγγελματίες υγείας σε ολόκληρη τη χώρα για την ανάγκη αυξημένης επιτήρησης, ενώ είχε εκδώσει οδηγίες προς το κοινό σχετικά με τα μέτρα πρόληψης.

Πώς μεταδίδεται ο ιός

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται με αίμα μολυσμένων πτηνών, τα οποία αποτελούν τον φυσικό ξενιστή του ιού. Στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τη λοίμωξη σε ανθρώπους και άλλα θηλαστικά μέσω του τσιμπήματός τους. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι άνθρωποι που μολύνονται δεν αποτελούν πηγή μετάδοσης για άλλα άτομα. Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την καθημερινή κοινωνική επαφή, ούτε μέσω της αναπνοής, της ομιλίας ή της φυσικής επαφής.

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, η λοίμωξη περνά απαρατήρητη. Υπολογίζεται ότι περίπου το 80% των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Ένα μικρότερο ποσοστό εμφανίζει ήπια νόσηση, με συμπτώματα που μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, αίσθημα κόπωσης, μυϊκούς πόνους, πόνους στις αρθρώσεις, εξάνθημα ή διογκωμένους λεμφαδένες. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς σοβαρές επιπλοκές.

Ωστόσο, σε λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων, ο ιός μπορεί να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενδέχεται να εμφανιστούν υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, διαταραχές συνείδησης, μυϊκή αδυναμία, τρόμος, επιληπτικές κρίσεις ή ακόμη και παράλυση.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Αν και οποιοσδήποτε μπορεί να μολυνθεί από τον ιό, οι σοβαρές μορφές της νόσου εμφανίζονται συχνότερα σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα όσοι είναι άνω των 60 ετών, τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και όσοι πάσχουν από χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή άλλες σοβαρές παθήσεις. Για τις ομάδες αυτές, ακόμη και ένα απλό τσίμπημα κουνουπιού μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία κατά τους θερινούς μήνες, γι’ αυτό και οι ειδικοί συνιστούν αυξημένη προσοχή.

Η πρόληψη αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέσο αντιμετώπισης του ιού. Ο ΕΟΔΥ συστήνει την καθημερινή εφαρμογή μέτρων προστασίας από τα κουνούπια σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, ανεξάρτητα από το αν έχουν καταγραφεί κρούσματα σε μια περιοχή. Μεταξύ των βασικών οδηγιών περιλαμβάνονται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στους χώρους διαμονής, η τοποθέτηση σιτών στα παράθυρα και στις πόρτες, η χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται, καθώς και η αξιοποίηση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών που περιορίζουν την παρουσία των εντόμων. Επιπλέον, συνιστάται η επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος, ιδιαίτερα κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν τα κουνούπια είναι πιο δραστήρια.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν οι ειδικοί στην εξάλειψη των σημείων όπου μπορούν να αναπαραχθούν τα κουνούπια. Τα στάσιμα νερά αποτελούν το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη των προνυμφών τους. Οι πολίτες καλούνται να ελέγχουν τακτικά αυλές, κήπους, μπαλκόνια και ταράτσες, απομακρύνοντας ή αδειάζοντας δοχεία που συγκρατούν νερό, όπως γλάστρες, κουβάδες, λάστιχα, ποτιστήρια και άλλα αντικείμενα. Παράλληλα, είναι σημαντικός ο καθαρισμός των υδρορροών και των φρεατίων, καθώς και η σωστή συντήρηση δεξαμενών και άλλων σημείων όπου μπορεί να λιμνάζει νερό.