Marfin: Τι είπε ο φωτογράφος για τα καρέ από την επίθεση – «Ξαφνικά βλέπουμε…»

Η μαρτυρία ενός ανθρώπου που βρέθηκε τυχαία στο σωστό σημείο, τη μοιραία στιγμή, αποκτά πλέον καθοριστική σημασία για την έρευνα γύρω από τον φονικό εμπρησμό της Marfin στις 5 Μαΐου 2010. Ο δημοσιογράφος και φωτογράφος Ηλίας Προβόπουλος ήταν παρών στα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας και, όπως περιγράφει στην ΕΡΤ, μια ομάδα ανθρώπων τράβηξε την προσοχή του λίγο πριν από την επίθεση που κόστισε τη ζωή σε τρεις εργαζομένους της τράπεζας. Οι φωτογραφίες που τράβηξε εκείνη την ημέρα, σχεδόν ενστικτωδώς, εξελίχθηκαν χρόνια αργότερα σε κρίσιμο υλικό για τις διωκτικές Αρχές. Τα καρέ καταγράφουν πρόσωπα, κινήσεις και διαδρομές πριν από τον εμπρησμό, προσφέροντας στους ερευνητές τη δυνατότητα να ανασυνθέσουν λεπτό προς λεπτό την πορεία της ομάδας που φέρεται να κινήθηκε οργανωμένα προς το υποκατάστημα.

Η στιγμή που μια ομάδα ξεχώρισε μέσα στο πλήθος

Ο Ηλίας Προβόπουλος βρισκόταν κοντά στην οδό Σταδίου την ώρα που στο κέντρο της Αθήνας επικρατούσε ένταση. Είχαν προηγηθεί επεισόδια κοντά στο βιβλιοπωλείο Ιανός, με συγκρούσεις ανάμεσα σε ομάδες κουκουλοφόρων και αστυνομικές δυνάμεις. Μετά τη χρήση δακρυγόνων, ο ίδιος και άλλοι πολίτες αναζήτησαν προσωρινό καταφύγιο σε κτίριο της περιοχής. Από εκεί παρατήρησε μια ομάδα περίπου έντεκα ή δώδεκα ατόμων να κινείται με τρόπο που, όπως λέει, δεν έμοιαζε με τις υπόλοιπες ομάδες της διαδήλωσης.

Ο ίδιος περιέγραψε τη στιγμή ως εξής: «Ξαφνικά βλέπουμε μια ομάδα ανθρώπων να ξεχωρίζει. Είναι άνθρωποι που δεν έχουμε ξαναδεί στις πορείες, με στολή κανονική. Οι μισοί μαύρα, οι άλλοι χακί, με τζόκερ, μαύρα γυαλιά και μαντήλια. Και μία γυναίκα στο μεταξύ». Η εμφάνισή τους, η συνοχή τους και ο τρόπος με τον οποίο κινούνταν τού προκάλεσαν αμέσως εντύπωση. Δεν επρόκειτο, όπως υποστηρίζει, για άτομα που ακολουθούσαν την κατεύθυνση του κύριου όγκου της πορείας. Αντιθέτως, φαίνονταν να κινούνται συντονισμένα και με συγκεκριμένο προορισμό. Ο δημοσιογράφος είχε μαζί του μια μικρή φωτογραφική μηχανή, την οποία συνήθιζε να κρατά στην τσέπη του. Χωρίς να γνωρίζει τι θα ακολουθούσε, άρχισε να καταγράφει τις κινήσεις της συγκεκριμένης ομάδας. «Έτσι ενστικτωδώς βγάζω τη μηχανή, μια μηχανή που έχω πάντα στην τσέπη μου, και κάνω αυτές τις φωτογραφίες. Η ομάδα αυτή έρχεται, οι μισοί από την Αιόλου και οι άλλοι μισοί από τη Χρήστου Λαδά, συναντιούνται, συνεννοούνται και φεύγουν τρεις προς τη Marfin».

Η παρατήρησή του αυτή, σε συνδυασμό με το φωτογραφικό υλικό, επιτρέπει στις Αρχές να εξετάζουν όχι μόνο ποιοι βρίσκονταν στο σημείο, αλλά και ποιοι ενδέχεται να είχαν διακριτούς ρόλους πριν και κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Ο Ηλίας Προβόπουλος υποστήριξε ότι είδε τρία πρόσωπα να κινούνται προς το υποκατάστημα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ο ένας έσπασε τη βιτρίνα, ο δεύτερος έριξε εύφλεκτο υλικό στο εσωτερικό και ο τρίτος πέταξε αναμμένο εμπρηστικό μηχανισμό. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, το κτίριο παραδόθηκε στις φλόγες και στους πυκνούς καπνούς. Η φωτιά εξαπλώθηκε γρήγορα, εγκλωβίζοντας εργαζομένους στο εσωτερικό και οδηγώντας στην τραγωδία που σημάδεψε ολόκληρη τη χώρα.

Η αξία της μαρτυρίας του δεν περιορίζεται μόνο στην περιγραφή του τρόπου εκδήλωσης της επίθεσης. Ο φωτογράφος έδωσε και χαρακτηριστικά ορισμένων προσώπων που είχε καταγράψει. Μίλησε για έναν ψηλό άνδρα με γυαλιά, για μια γυναίκα με ξανθή κοτσίδα, για έναν άνδρα με πιο εύσωμη σωματοδομή και σακίδιο, καθώς και για ακόμη ένα άτομο με χαρακτηριστικό κόκκινο μαντήλι. Συνολικά, ο Ηλίας Προβόπουλος φέρεται να τράβηξε 204 φωτογραφικά καρέ εκείνη την ημέρα. Το υλικό παραδόθηκε το 2021 στην Κρατική Ασφάλεια και στη συνέχεια τέθηκε υπό αναλυτική επεξεργασία.

Από το σύνολο των φωτογραφιών, έξι καρέ θεωρήθηκαν ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς αποτυπώνουν την ομάδα να κινείται στην οδό Σταδίου και πέντε άτομα να αποσπώνται από αυτήν πριν από τον εμπρησμό. Οι ερευνητές συνέκριναν τις φωτογραφίες με άλλο διαθέσιμο υλικό, στο οποίο εμφανίζονταν καθαρότερα τα πρόσωπα υπόπτων από παλαιότερη χρονική περίοδο. Μέσω αυτής της διαδικασίας επιχειρήθηκε η ταυτοποίηση προσώπων και η σύνδεσή τους με συγκεκριμένες κινήσεις που καταγράφηκαν πριν από την επίθεση.

Η κατάθεση του φωτογράφου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, επειδή δεν βασίζεται μόνο στη μνήμη του. Συνοδεύεται από οπτικό υλικό που μπορεί να εξεταστεί, να αναλυθεί και να συγκριθεί με άλλα ευρήματα. Τα φωτογραφικά καρέ δεν αποτυπώνουν μόνο πρόσωπα. Καταγράφουν τη χρονική ακολουθία, τον σχηματισμό της ομάδας, τη διαδρομή της και τη στιγμή κατά την οποία ορισμένα μέλη κινούνται προς το υποκατάστημα. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στις Αρχές να προχωρούν πέρα από γενικές περιγραφές και να εξετάζουν συγκεκριμένους ρόλους, κινήσεις και επαφές.