Ημέρα Ανεξαρτησίας στην Ουκρανία: Η ιστορική διαδρομή από την ΕΣΣΔ στη σημερινή φονική σύρραξη

Κάθε χρόνο στις 24 Αυγούστου, η Ουκρανία γιορτάζει με λαμπρότητα αλλά και υπό τη σκιά των δραματικών γεωπολιτικών εξελίξεων την κορυφαία εθνική της επέτειο: την Ημέρα της Ανεξαρτησίας από τη Σοβιετική Ένωση. Η επίσημη διακήρυξη πραγματοποιήθηκε σαν σήμερα, στις 24 Αυγούστου 1991, έπειτα από απόφαση του κοινοβουλίου της τότε Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ουκρανίας. Η ιστορική αυτή απόφαση επικυρώθηκε λίγους μήνες αργότερα, στο δημοψήφισμα της 1ης Δεκεμβρίου 1991, όπου το εντυπωσιακό 92% των πολιτών τάχθηκε υπέρ της πλήρους αυτεξουσιότητας. Λίγες ημέρες αργότερα, ο πρώτος πρόεδρος της ανεξάρτητης χώρας, Λεονίντ Κράβτσουκ (1934-2022), συνυπέγραφε την οριστική διάλυση της ΕΣΣΔ.

Γεωγραφικό και δημογραφικό αποτύπωμα

Η σημερινή Ουκρανία εκτείνεται σε μια συνολική έκταση 603.828 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με έναν πληθυσμό που ανέρχεται σε 41.167.336 κατοίκους, εκ των οποίων ποσοστό 17,3% αποτελείται από ρωσόφωνους πληθυσμούς. Τα χρώματα της ουκρανικής σημαίας, το μπλε και το κίτρινο, κουβαλούν βαθύ συμβολισμό: το μπλε αντιπροσωπεύει τον απέραντο ουρανό και τα ποτάμια της περιοχής, ενώ το κίτρινο συμβολίζει τα αχανή, χρυσαφένια σιτοχώραφα που αποτελούν την «καρδιά» της αγροτικής της παραγωγής.

Η πορεία προς την αυτοδιάθεση και τα ιστορικά προηγούμενα

Πριν από την καθοριστική Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, τα εδάφη της σύγχρονης Ουκρανίας ήταν επιμερισμένα ανάμεσα στη Ρωσική Αυτοκρατορία και την Αυστρο–Ουγγαρία. Μετά την κατάρρευση και των δύο αυτοκρατορικών σχηματισμών, οι Ουκρανοί ξεκίνησαν έναν τιτάνιο αγώνα για την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους. Μεταξύ 1917 και 1920 δημιουργήθηκαν διάφορα ξεχωριστά ουκρανικά κρατικά μορφώματα, κανένα εκ των οποίων δεν κατάφερε να επιβιώσει μακροπρόθεσμα.

Μέχρι το 1921, το μεγαλύτερο τμήμα της περιοχής ενσωματώθηκε εκ νέου στη Σοβιετική Ένωση. Για τις επόμενες επτά δεκαετίες, η Ουκρανία αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι του σοβιετικού οικοδομήματος, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν το καθεστώς άρχισε να κλονίζεται συθέμελα μέσα από το μεταρρυθμιστικό κλίμα της «Περεστρόικα» που εγκαινίασε ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Στις 16 Ιουλίου 1990, το κοινοβούλιο ενέκρινε τη Διακήρυξη Κρατικής Κυριαρχίας, η οποία οδήγησε στην τελική πράξη της ανεξαρτησίας, εκμεταλλευόμενη το πολιτικό κενό που άφησε το αποτυχημένο πραξικόπημα των σκληροπυρηνικών στη Μόσχα.

Η σύγχρονη δοκιμασία και οι εορτασμοί

Η επέτειος της Ανεξαρτησίας παραμένει η ύψιστη εθνική γιορτή της χώρας, με επίκεντρο το Κίεβο, όπου παραδοσιακές εκδηλώσεις, παρελάσεις και πολιτιστικά δρώμενα τιμούν τους αγώνες των πολιτών. Ωστόσο, από τις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Ουκρανία βιώνει μια πρωτοφανή ανθρωπιστική και υπαρξιακή κρίση, όντας σε εμπόλεμη κατάσταση έπειτα από τη στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας –της βασικής διαδόχου δύναμης της ΕΣΣΔ–, η οποία είχε προηγηθεί του προγενέστερου εδαφικού ακρωτηριασμού με την προσάρτηση της Κριμαίας. Η φετινή επέτειος βρίσκει τη χώρα να αμύνεται σθεναρά, γράφοντας μια νέα, δύσκολη σελίδα στην ιστορία της.