Τέλος μιας εποχής: Πέθανε η τελευταία μόνιμη κάτοικος του «Μυστρά του Αιγαίου» Σμαράγδα Παπαστυλιανού

Χίος: Έφυγε από τη ζωή η Σμαράγδα Παπαστυλιανού, η μοναδική μόνιμη κάτοικος του ιστορικού οικισμού στον Ανάβατο, αφήνοντας πίσω της ένα ξεχωριστό αποτύπωμα αγάπης και αφοσίωσης
Στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο της Χίου, όπου νοσηλευόταν, άφησε χθες, Τετάρτη 10 Ιουνίου, την τελευταία της πνοή η 85χρονη Σμαράγδα Παπαστυλιανού. Η τελευταία μόνιμη κάτοικος του Μυστρά του Αιγαίου, της μεσαιωνικής καστροπολιτείας του Ανάβατου.

Η κυρά Σμαράγδα, όπως ήταν γνωστή, έζησε στον Ανάβατο, χωριό του πατέρα της, τα τελευταία 35 χρόνια επιστρέφοντας από τον Πειραιά όπου ζούσε ασκώντας με επιτυχία το επάγγελμα της διακοσμήτριας.

Παρέα με 3000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4000 CD, αλλά και τους σκύλους της η Σμαράγδα είχε επιλέξει την καστροπολιτεία ως μόνιμο τόπο για να ζήσει ακούγοντας τζαζ και επισκεπτόμενη μια φορά το μήνα την πόλη μόνο για να ψωνίσει.

Και δικαιολογούσε αυτή της τη μοναξιά λέγοντας μεταξύ των άλλων «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Και όλα καλά…».

Η εξόδιος ακολουθία της Σμαράγδας Παπαστυλιανού, της οποίας ο θάνατος της κλείνει ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο για την ιστορία του Αναβάτου, θα ψαλεί αύριο Παρασκευή στις 5 το απόγευμα στην εκκλησία των Ταξιαρχών του χωριού της και όπως ζήτησε θα ταφεί στον Ανάβατο.

Η ανακοίνωση από τον Δήμαρχο Χίου
Με βαθιά θλίψη πληροφορηθήκαμε την απώλεια της Σμαράγδας Παπαστυλιανού, μιας γυναίκας που συνέδεσε το όνομά της με τον Ανάβατο και έγινε σύμβολο αγάπης, επιμονής και αφοσίωσης στον τόπο της. Για δεκαετίες υπήρξε η ψυχή του ιστορικού οικισμού, επιλέγοντας να κρατήσει ζωντανό έναν τόπο με βαριά ιστορική κληρονομιά και ανεκτίμητη αξία για τη Χίο. Με τη διακριτική αλλά ουσιαστική παρουσία της, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του Αναβάτου, διαφυλάσσοντας τη μνήμη, την ταυτότητα και την ιστορία του χωριού. Η Σμαράγδα Παπαστυλιανού δεν ήταν απλώς η μοναδική μόνιμη κάτοικος του Αναβάτου. Ήταν η ζωντανή σύνδεση του χθες με το σήμερα, ένας άνθρωπος που με την καθημερινή της στάση δίδαξε τι σημαίνει αγάπη για την πατρίδα και σεβασμός στις ρίζες μας. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους της. Η μνήμη της θα παραμείνει άρρηκτα συνδεδεμένη με τον Ανάβατο και θα συνοδεύει πάντα την ιστορία αυτού του μοναδικού τόπου. Ας είναι αιωνία η μνήμη της.

Ο Δήμαρχος Χίου
Ιωάννης Μαλαφής

Ο «Μυστράς του Αιγαίου»
Σε απόσταση 16 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου, κρυμμένο από τα αδιάκριτα βλέμματα, δύσβατο στην ανάβασή του, υψώνεται σαν φρούριο, το μεσαιωνικό – βυζαντινό χωριό Ανάβατος που βρίσκεται στο κέντρο του νησιού. Παρόλο που σήμερα είναι ένα έρημο χωριό, κουβαλάει ως τις μέρες μας την ιστορία του νησιού.

Εδώ γράφτηκε ένα από τα κομμάτια της ιστορίας του νησιού, στην επανάσταση του 1821 και στις σφαγές του 1822. Ήταν ένας τόπος μαρτυρικός, το τελευταίο προπύργιο της ελευθερίας και το Ζάλογγο της Χίου που με προδοσία έπεσε στα χέρια του κατακτητή.

Μέχρι και σήμερα μένει ζωντανός ο μεγάλος Ταξιάρχης που είναι το μόνο κτίσμα το οποίο δεσπόζει από μακριά. Όχι πολύ μακριά από την μοναδική πύλη του τείχους συναντάς μία επιβλητική οικοδομή που κυριαρχεί ανάμεσα στα κτίσματα της ανατολικής πλευράς του. Είναι το λεγόμενο «Τριώροφο» που αποτελείται από το λιοτρίβι, το διδακτήριο, τη δεξαμενή και την εκκλησία της Παναγιάς.

Ο οικισμός-μνημείο είναι ένα ποίημα ομορφιάς χάρη στα πυργωτά σπίτια του, τις αψίδες, τα τόξα και τα κατακόρυφα σχεδόν καλντερίμια του.